Παν. Δρακόπουλος, Η Τρέλα και το Τέρας

Από: Κείμενα με Σπασμένη Ενότητα, εκδ. Κυρομάνος, Θεσσαλονίκη, 1995.

ΠΑΡΑΔΟΞΗ αίσθηση: ωσάν η εκ βαθέων εξομολόγηση να είναι το βίαιο παιχνίδι ενός τρελού, ωσάν η οδυνηρή αποκάλυψη και της πιο σκοτεινής γωνίας του υποσυνειδήτου να είναι ένα κάμωμα του Άριελ.

Αυτά, αργά το απόγευμα, βγαίνοντας από το Rijksmuseum του Άμστερνταμ. Ανηφορίζαμε προς το Rembrandtsplein έχοντας βεβαιωθεί, για μιαν ακόμα φορά, πως αυτό που λέμε «καθημερινή» πραγματικότητα είναι ό,τι συνειδητοποιούν τα σπάνια πνεύματα σε ιδιοφυείς ώρες, κι όχι οι σταθερές συντεταγμένες των πολλών. Η ειδική έκθεση χαρακτικών του Πήτερ Μπρώυγκελ είχε κλείσει τις πύλες της. Μέσα στο μουσείο παρέμεναν, κοιτώντας αδυσώπητα το ένα τ’ άλλο, τα χιλιάδες μυστηριακά πλάσματα που ο Μπρώυγκελ εγκλώβισε στα έργα του. Έξω από το μουσείο όλοι εμείς, ο κόσμος, πρόσωπα και πράγματα, συμπεριφερόμασταν ωσάν όλ’ αυτά να ήσαν «κανονικά», ωσάν «η ζωή» να είχε «το ρυθμό της», ωσάν να μη μας είχε δει το μάτι του Μπρώυγκελ. Κι ωστόσο, κάπου κοντά μας ακουγόταν η φωνή του βασιλιά Λήρ:

Αν οι ουρανοί τα πνεύματά τους

δεν στείλουν κάτω, γλήγορα, να σωφρονίσουν

αυτά τα εγκλήματα, θα φτάσει η ανθρωπότητα

ν’ αυτοσπαράζεται, σαν του βυθού τα τέρατα.

Το όνομα Bruegel το διαβάζουμε, συνήθως, Μπρύγκελ, όπως το όνομα Van Gogh Βαν Γκογκ. Στη γλώσσα τους, όμως, προφέρονται Μπρώυγκελ και Β(α)ν Χόχ αντιστοίχως. Στα διάφορα βιβλία παρατηρούμε και παραλλαγές στη γραφή του ονόματος. Αυτό δεν είναι περίεργο: ο ίδιος ο καλλιτέχνης υπέγραφε τα έργα του (όταν υπέγραφε) ως το 1559 με τη γραφή Brueghel και μετά Bruegel. Τέλος, η ένδειξη P. Bruegel the Elder (ή l’ancien) τίθεται προς διάκρισιν του μεγάλου ζωγράφου από τους γιους του Pieter και Jan, ζωγράφους επίσης, κατόχους όμως τεχνικής μάλλον παρά ταλέντου.

Ό Μπρώυγκελ γεννήθηκε κάπου ανάμεσα στα 1525 και 1530, πιθανώς στη μικρή —σήμερα ολλανδική— πολίχνη Μπρέντα της Βόρειας Βραβάνδης (Φλάνδρα). Πριν ακόμη γίνει 20 ετών ήταν μαθητής του Π. Καικ Βαν Αιλστ και από το 1550, μετά το θάνατο του πρώτου δασκάλου του, γίνεται μαθητής του Γ. Κόκ. Το 1551 η συντεχνία των ζωγράφων και γλυπτών της Αντβέρπης του απονέμει τον τίτλο του «μάστορα χαράκτη», κλάδο που αναγνωρίζει για πρώτη φορά. Τον επόμενο χρόνο, ο Μπρώυγκελ ταξιδεύει στην Ιταλία για να γνωρίσει την ιταλική ζωγραφική. Πήγε στη Νάπολη και το Παλέρμο, όπου και —χωρίς αμφιβολία— θα είδε τα εκπληκτικά βυζαντινά μωσαϊκά των Εκκλησιών αυτής τής πόλης. Εγκαταστάθηκε στη Ρώμη και μαθήτευσε στο εργαστήρι του Τζούλιο Κλόβιο -την πόρτα του οποίου δρασκέλισε μετά από λίγα χρόνια ένας άλλος ιδιότυπος μαθητής, ο Δομίνικος Θεοτοκόπουλος. Σ’ αυτό το εργαστήρι ο Μπρώυγκελ υπέγραψε για πρώτη φορά έργο του.

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

You may also like...