Daniel Bell: Συνομιλία με την Ζηνοβία Δρακοπούλου

Εποπτεία, τεύχη 11 – 14, Μάιος – Σεπτέμβριος 1977

Ζ.Δ. Κύριε Καθηγητά, αρχίσατε την πνευματική σας καριέρα ως σοσιαλιστής. Πώς κρίνετε τα νεανικά σας όνειρα και τις απόψεις σας;

D.B. Η σημερινή μου θέση, πρέπει να πω, είναι τούτη: είμαι σοσιαλιστής στα οικονομικά, φιλελεύθερος στα πολιτικά και συντηρητικός στα θέματα παιδείας.

Ζ.Δ. Αυτό που είπατε μπορεί να είναι μια παράδοξη θέση αλλά κι ένα έξυπνο σλόγκαν, θέλετε να το αναπτύξετε;

D.B. Όχι, όχι˙ σλόγκαν δεν είναι. Καταλαβαίνω όμως ότι φαίνεται παράδοξο. Ξέρετε, πολλοί άνθρωποι θεωρούν δεδομένο ότι αν είσαι σοσιαλιστής στη μια σφαίρα, ας πούμε στην οικονομία, πρέπει νάσαι σοσιαλιστής τόσο στην πολιτική όσο και στην παιδεία. Νομίζω πως αυτός είναι λανθασμένος τρόπος αντιμετώπισης των κοινωνικών και φιλοσοφικών προβλημάτων.

Ζ.Δ. Αυτός ο «λανθασμένος τρόπος» που λέτε, προκύπτει από την συστηματικότητα του σοσιαλισμού.

D.B. Προσπάθησα στο βιβλίο μου The Culture Contradictions of Capitalism να εξηγήσω γιατί πιστεύω ότι είναι δύσκολο να εφαρμοσθεί σωστά ένας ολιστικός τρόπος σκέψης για την αντιμετώπιση των κοινωνικών προβλημάτων. Βρίσκω ότι υπάρχουν πολλοί και διαφορετικοί ρυθμοί μεταβολής μέσα σε μια κοινωνία. Στην οικονομία, κινείται κανείς σε ευθύγραμμο επίπεδο: υπάρχει ένας σαφής νόμος μεταβολής. Ας πούμε: κάτι είναι φθηνότερο, καλύτερο, και γι’ αυτό το χρησι-μοποιείς πετώντας το παλιό. Αλλά στην Παιδεία δεν συμβαίνει το ίδιο, δεν υπάρχει σαφής νόμος μεταβολής. Ένας σύγχρονος μουσικός, ας πούμε ο Μπρίττεν ή ο Στόκχαουζεν, δεν αντικαθιστά τον Μπάχ, μολονότι διευρύνει το ρεπερτόριο της άνθρωπότητος. Γι’ αυτό λοιπόν τον λόγο, επειδή οι σφαίρες είναι διαφορετικές, πιστεύω πως μπορεί κανείς να μιλήσει με διαφορετικό τρόπο για την κάθε μια.

Ζ.Δ. Ας ακούσουμε λοιπόν για τον σοσιαλισμό σας.

D.B. Είμαι σοσιαλιστής στην οικονομική σφαίρα, γιατί πιστεύω πως κάθε κοινωνία έχει την υποχρέωση να δίνει στους πολίτες της, σαν μέλη της που είναι, την δυνατότητα να ζουν μ’ ένα τρόπο τέτοιο που να τους εξασφαλίζει τον αυτοσεβασμό. Αυτό σημαίνει ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών. Είναι όμως δύσκολο και εκτός πραγματικότητος να μιλάμε έτσι και για διαφορετικές ανάγκες…

Ζ.Δ. Μη κοινωνικές;

D.B. Ναι, μη κοινωνικές. Η σκέψη μου τρέχει στον Αριστοτέλη που στα Πολιτικά του κάνει την διάκριση ανάμεσα στις ανάγκες (που είναι κοινωνικές και βιολογικές) και στις επιθυμίες — (που είναι ψυχολογικές). Οι σύγχρονοι οικονομολόγοι, μιλούν για την ελεύθερη διάθεση του εισοδήματος. Αυτό σημαίνει πως πάνω από ένα επίπεδο εισοδήματος, ο καθένας χρησιμοποιεί τα χρήματά του όπως θέλει. Τη διάκριση αυτή, ανάμεσα σε ανάγκες και επιθυμίες, την αναγνωρίζουμε όλοι. Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να εξασφαλίσουμε την ικανοποίηση των αναγκών και κατόπιν ν’ αφήσουμε τον καθένα να κάνει τα λεφτά του ό,τι θέλει.

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9

You may also like...