Κ. Καστοριάδης: Εισαγωγή στη θεωρία των κοινωνικών επιστημών

Εποπτεία, τεύχη 11 – 12, Μάιος – Ιούνιος 1977

Η θεωρία των κοινωνικών επιστημών, τμήμα όχι βέβαια της επιστήμης της ίδιας, αλλά της φιλοσοφίας – και ειδικά της θεωρίας της γνώσης, σκοπό έχει την έρευνα της γνωστικής διαδικασίας μέσα στις κοινωνικές επιστήμες, δηλαδή των στοιχείων που συγκροτούν κοινωνική επιστήμη, του τρόπου σύνθεσής τους, του συστηματικού προσανατολισμού και του κύρους αυτής της σύνθεσης καθώς και την τοποθέτηση της κοινωνικής επιστήμης και της κοινωνίας μέσα στο όλο της γνώσης και του κόσμου. Στην πρώτη κατεύθυνσή της είναι η εσωτερική, στη δεύτερη η εξωτερική θεωρία των κοινωνικών επιστημών.

Η επιστήμη επιδιώκει μιαν ορθή σύνθεση μορφής και ύλης˙ μια τέτοια ορθή σύνθεση επιδιώκει κι η θεωρία της επιστήμης˙ ύλη όμως στην τελευταία περίπτωση είναι η επιστήμη ολόκληρη. Σ’ εκείνο που συγκεκριμένα επιτελεί η επιστήμη, η θεωρία της επιστήμης προσθέτει την αυτοσυνείδηση. Τη διάπλαση μιας ύλης με τη χρησιμοποίηση μιας μορφής προς ένα ιδεατό αντικείμενο, που εκφράζει την ορθή τους σύνθεση, διάπλαση που κινείται μέσα στο πεδίο του συγκεκριμένου, η θεωρία της επιστήμης θέλει να την εκφράσει γενικά ερευνώντας την υλικότητα, τη μορφικότητα και την ορθότητα της σύνθεσής τους.

Cornelius Castoriadis by Pablo Secca

Αυτή όμως η γενικευτική και με μιαν έννοιαν αναλυτική (ταυτολογική στο περιεχόμενό της) εργασία δεν εξαντλεί την αποστολή της θεωρίας της επιστήμης. Η θεωρία της επιστήμης αποβλέπει και σ’ ένα ιδεώδες καθαρά δημιουργικό: την παραγωγή αξιωμάτων που υπάρχουν στη βάση των επιστημών, από ένα κεντρικό σύστημα, που μερικές του περιπτώσεις πρέπει ν’ αποδειχθούν τα πρώτα και την παραγωγή αυτού του πρώτου συστήματος από μια τελική και πρώτη πρόταση, την υποθετική πρόταση για τους όρους της δυνατότητας της γνώσης. Αυτή την παραγωγή την επιβάλλει η ενότητα του θεωρητικού, είτε κινείται στο χώρο του (σχετικά) συγκεκριμένου είτε κινείται στο χώρο του γενικού. Θεωρητική φιλοσοφία και επιστήμη δεν μπορούν να χωρίζονται μεταξύ τους. Επιστήμη είναι μια ειδική περίπτωση της φιλοσοφίας. Η επιστήμη μπορεί να ονομάζεται έτσι, όσο προσφέρει αλήθεια˙ και μόνη της δεν μπορεί ποτέ να προσφέρει αλήθεια. Η ενότητα του θεωρητικού, τώρα πια διαφοροποιημένη εσωτερικά, περνάει για δεύτερη φορά, ύστερα από τους προσωκρατικούς, τον ορίζοντα.

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

You may also like...