Ronald Hayman: Ο ανέστιος Κάφκα

Εποπτεία, τεύχος 103, Ιούλιος – Αύγουστος 1985.  Μετάφραση: Δ. Αντωνοπούλου – Γ. Σταμάτη.

4 Ιουνίου, Βερολίνο

Προσπάθησα να αντισταθώ στην ιδέα ότι γράφοντας μια βιογραφία του Κάφκα θα μου συμβούν καφκικά γεγονότα, όμως η συνάντηση με τον Κλάους Βάγκενμπαχ εξελίχτηκε σε αστεία από την στιγμή που πάτησα το κουδούνι κι άκουσα τον καμπανιστό του ήχο. Το βιβλίο του για τα πρώτα χρόνια του Κάφκα είναι πιο λεπτομερές και ευφυές από την βιογραφία του Μαξ Μπροντ και, έχοντας να κάνω μια διάλεξη στο Βερολίνο, σκέφτηκα ότι θα άξιζε να τον δω. Όμως συμφωνήσαμε να συναντηθούμε μόνο δυο ώρες πριν από την ώρα που θάπρεπε να είμαι στο Πανεπιστήμιο για τη διάλεξη. Όταν φθάνω σ’ αυτό πού μοιάζει με διαμέρισμα, αποδεικνύεται ότι είναι γραφείο ο Βάγκενμπαχ είναι εκδότης και δεν είναι εκεί. Με αφήνουν να τον περιμένω στο δωμάτιό του. Ένα αγόρι έρχεται και μου λέει πως θα είναι εδώ σε δέκα λεπτά. Μισή ώρα αργότερα εμφανίζεται. Είχε πάει αργά για ύπνο, μου εξηγεί˙ κοιμόταν ακόμη όταν του τηλεφώνησαν ότι είχα φθάσει. Σε τι μπορεί να μου φανεί χρήσιμος; Όμως, επιμένει να φτιάξει καφέ μόνος του και εξαφανίζεται, χάνοντας δέκα ακόμη από τα λεπτά που ήλπιζα ότι θα ήσαν πολύτιμα.

Ρωτώ γιατί δεν ολοκλήρωσε ποτέ την βιογραφία του Κάφκα. Λέει ότι ξόδεψε επτά χρόνια για το βιβλίο, που καλύπτει τα πρώτα 29 χρόνια της ζωής του Κάφκα. Μετά απ’ αυτό, σκέφτηκε ότι είχε προσφέρει το μερίδιό του. Επτά χρόνια είναι πολύς καιρός όταν είσαι νέος. Και στο κάτω κάτω, η δουλειά του είναι οι εκδόσεις. (Δείχνει γύρω στο δωμάτιο που είναι γεμάτο τεκμήρια). Δεν υπήρχαν μεγάλης κλίμακας γερμανικές εκδόσεις της «Δίκης» και του «Πύργου» μέχρι τις αρχές του ‘50 και διαβάζοντας τα δοκίμια διορθώσεων των έργων αυτών στα 1951, ενθουσιάστηκε βλέποντας τι πρόκληση θα αποτελούσαν για τη γερμανική λογοτεχνία. Πήγε με ποδήλατο από το Βερολίνο στο Παρίσι, όπου ζούσε η φίλη του Κάφκα Ντόρα Ντύμαντ.

Τον συμβουλεύομαι τι να κάνω και ποιόν να δω στην Πράγα, την Βιέννη, το Τελ Αβίβ. Θα είχε πάει στην Παλαιστίνη, λέει, αλλά τον προειδοποίησαν να μην πάει. Ήταν πολύ σύντομα μετά τον πόλεμο˙ σαν Γερμανός μπορεί να είχε δολοφονηθεί. Στην Πράγα θα έπρεπε να πάω στο Εβραϊκό Μουσείο. «Αλλά προσέξτε να μην αναφέρετε το όνομα του Κάφκα. Είναι εντελώς ταμπού».

6 Ιουνίου, Πράγα

Οδηγώντας στην Πράγα συνειδητοποιείς σχεδόν αμέσως ότι ελάχιστη αξία έχει το ζήτημα αν ο πύργος στον «Πύργο» του Κάφκα βασίστηκε στον πύργο Βόζεκ ή σε εκείνον στο Φρήντλαντ (ο οποίος έχει κάτι ιδιαίτερο ανάλογα με το αν τον βλέπει κανείς από τον κάμπο, το πάρκο ή το δάσος). Ο πύργος που προφανώς είχε μεγαλύτερη σημασία για τον Κάφκα ήταν ο πύργος στην Πράγα, ο οποίος πρέπει ακόμη να έχει τεράστια σημασία για όποιον κατοικεί εκεί. Στην δυτική όχθη του Μολδαύα ένας μακρύς επίπεδος λόφος ανεβάζει τον εξαιρετικό πύργο και τον αιχμηρό καθεδρικό ναό πολύ ψηλότερα από την τριγύρω πόλη, μια αιώνια υπενθύμηση αυτοκρατορικής εξουσίας ενισχυόμενης από την εκκλησία. Πρέπει να ανακαλύψω ποιος κατοικούσε στον πύργο όταν ζούσε ο Κάφκα.

Το Ξενοδοχείο Ολύμπικ, ένα μαμούθ τύπου Χίλτον Σοβιετικού στυλ. Παρακολουθούνται τα τηλεφωνήματα; Ήταν λάθος να αναφέρω το όνομα του Κάφκα στην αίτησή μου για άδεια εισόδου στη χώρα; Η τηλεφωνήτρια καλεί πραγματικά τους αριθμούς που ζητώ; Μπορεί πράγματι να μην απαντά κανένας από αυτούς;

7 Ιουνίου

Επιτυχία τελικά, στην επικοινωνία μου με την Βέρα Σάντκοβα, την ανηψιά του Κάφκα, μεγαλύτερη κόρη της αγαπημένης του αδελφής Ότλα, την νεώτερη από τις τρεις, (όλες πέθαναν σε στρατόπεδα συγκεντρώσεως). Η Βέρα προσφέρεται να έλθει στο ξενοδοχείο. Δεν θα έβρισκα ποτέ το σπίτι της, λέει. «Ακόμη και οι ταξιτζήδες χάνονται». Υπόσχομαι να την περιμένω στο χώλ. Πώς θα την αναγνωρίσω; «Είμαι γριά με γκρίζα μαλλιά», λέει.

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9

You may also like...