Κωνσταντίνος Σ. Παχής, Η Ευρώπη είναι παιδεία

Από τα πρώτα βήματά του στην ιστορία ο Ελληνισμός κοίταζε προς τη Δύ­ση αλλά και την Ανατολή, κοίταζε προς την σημερινή Ιταλία και τη Γαλλία, αλλά και προς τη σημερινή Μικρά Ασία. Οι Ίωνες πήγαν στη γη που θα ονομασθεί Ιωνία περίπου χίλια χρόνια προ Χριστού, και δημιούργησαν εκεί αποικίες που λάμπρυναν τον κόσμο με το φωτεινό τους πνεύ­μα: από τους πρώτους φιλοσόφους και επιστήμονες έως τους κυριολε­κτι­κά έξοχους ποιητές. Ίσως απόηχος της εγκατάστασής τους εκεί είναι και ο Τρωικός πόλεμος, που στάθηκε το θέατρο της Ιλιάδας. Το έπος αυτό  χα­­ρακτηρίστηκε «το Ευαγγέλιο των Ελλήνων». Πήγαν επίσης στην Κάτω Ι­ταλία ό­­που δημιούργησαν αυτό που οι Ρωμαίοι απεκάλε­σαν Magna Graecia, αλ­λά και  ακόμη πιο δυτικά, φθάνοντας έως τις Πύλες της Μεσογείου. Κοιτώντας προς την καταβολική τους Βόρειο Ευρώπη, μετέτρεψαν τον Εύξεινο Πόντο σε ελληνική λίμνη, ιδρύ­οντας αποικίες σε όλες τις ακτές του.

Είναι αλήθεια ότι κρίνοντας από την ένταση των σχέσεων, θα λέγαμε ότι ο Ελληνισμός ήταν στραμμένος προς την Ανατολή, αφού η παρουσία της Δύσης στη ζωή του ήταν εντελώς αναιμική. Αυτό όμως δεν εκδήλωνε κάποια προτίμηση. Απλούστατα, για το ναυτικό κόσμο των Ελλήνων η ανα­το­λι­κή λεκάνη της Μεσογείου ήταν πηγή πολύ μεγαλυτέρου κέρδους απ’ όσο η δυτική. Κι ακόμη, στην ανατολική λεκάνη ζούσαν λαοί πολύ πιο α­νεπτυγμένοι απ’ όσο στη δυτική.

Οι λαοί της Ανατολής γνώριζαν, βέβαια, πολύ καλά τους Ίωνες. Και αναφέ­ρονταν με θαυμασμό σε αυτούς: εκτός από τη Βίβλο, στους Ίωνες ανα­φέρονται κείμενα των Αιγυπτίων, των Ασσυρίων, των Περσών και ακόμη στις Βέδες των Ινδών. Οι Ίωνες αναφέρονται πάντοτε ως λαοί της θάλασ­σας, ως μεγάλοι έμποροι. Ελληνικά προϊόντα βρίσκονται από τα πρωτο­ϊστορικά χρόνια και στη Δύση, έως τη Δανία, αλλά οι «υπερ­βόρειοι λαοί» της Ευρώπης δεν είχαν γραφή, κι έτσι δεν σώθηκαν  γραπτές αναφο­ρές στους Έλ­­λη­νες. Ωστόσο, την εκτίμηση των δυτικών προς τους Έλληνες τη βλέπουμε σε έμμεσες μαρτυρίες, στο πως αξιοποίησαν το ελληνικό πνεύ­μα. Ένα παράδειγμα δίνουν οι Κέλτες Βουρδίγαλα, που έμαθαν την οινο­ποιία από τους Έλληνες της Μασσαλίας και μετέτρεψαν την περιοχή τους στο σημερινό Μπορντώ σε κοιλάδα παραγωγής κρασιού. Αλλά το μεγα­λύ­τερο, το αξιώτερο παράδειγμα, το δίνουν οι Ρωμαίοι. Αυτοί διδά­χθη­καν το ελληνικό πνεύμα από τους Έλληνες της Κύμης (κυρίως, όχι μό­νο) και το ανήγαγαν σε οδηγό τους: τα βιβλία της Σίβυλλας (τους χρησμούς) τα πήραν στη Ρώμη και τα είχαν ως την ιερή παρακαταθήκη σε ναό της πό­λης τους. Αργότερα, θέσπισαν και αυτοί σχολεία, και ανέθεσαν σε Έλ­ληνες τη δι­δα­σκαλία της ίδιας τους της γλώσσας όπως και της ελληνικής. Όχι τυχαία, το πρώτο κείμενο που μετέφρασαν από τα ελληνικά στα λα­τινικά, ήταν η Ιλιάδα.

Pages: 1 2 3 4 5 6 7

You may also like...