ΔΟΛΛΑΡΙΟ ΚΑΙ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ

του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλο

Στον βαθμό που η αμερικανική οικονομία βρίσκεται στην κατιούσα, η ηγεμονία του δολλαρίου γίνεται μη διατηρήσιμη και αυτό αποσταθεροποιεί ολόκληρο το διεθνές οικονομικό περιβάλλον

athanase papandropoulos17

Το τελευταίο τεύχος του βρεταννικού Εκόνομιστ είναι αφιερωμένο «στην επικίνδυνη ηγεμονία του δολλαρίου» και στον ρόλο του στις παγκόσμιες οικονομικές εξελίξεις. Και ενώ ο τίτλος του αφιερώματος προδιαθέτει αρνητικά τον αναγνώστη απέναντι στο πράσινο παγκόσμιο νόμισμα και την αμερικανική οικονομία, η προσεκτική ανάγνωση καταλήγει σε αντίθετα συμπεράσματα. Ουσιαστικά, το βρεταννικό περιοδικό συμβουλεύει τις αμερικανικές οικονομικές αρχές να είναι πολύ πιο προσεκτικές στην εσωτερική διαχείριση της οικονομίας τους, που για την ώρα είναι αποσταθεροποιητική για το διεθνές νομισματικό και χρηματοοικονομικό σύστημα.

Αυτό συμβαίνει κατά κύριο λόγο γιατί το χάσμα μεταξύ της οικονομικής και χρηματοοικονομικής ισχύος των ΗΠΑ μεγαλώνει, γεγονός που δημιουργεί προβλήματα σε άλλες χώρες τόσον εντός της ζώνης του δολλαρίου όσο και εκτός αυτής.

Στην παγκόσμια οικονομία, οι ΗΠΑ καλύπτουν σήμερα το 23% του παγκόσμιου ΑΕΠ και το 12% του εμπορίου. Επίσης, 60% του παραγόμενου παγκόσμιου πλούτου πραγματοποιείται εντός μίας de facto δολλαριακής ζώνης, με τα νομίσματα της τελευταίας να συνδέονται με το δολλάριο ή να είναι φιλικά προς αυτό. Όσο για τον παραγόμενο πλούτο, καλύπτει και αυτός πάνω από το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού.

Στο πλαίσιο αυτής της κατάστασης, οι αμερικανικές επιχειρήσεις, από πλευράς συμμετοχής στα διεθνή επενδυτικά αποθέματα, είδαν το ποσοστό τους από 39% το 1999 να έχει πέσει στο 24% σήμερα. Την ίδια περίοδο, ωστόσο, η ισχύς της Γουώλ Στρητ εκτινάχθηκε στα ύψη. Έτσι, τα αμερικανικά επενδυτικά ταμεία διαχειρίζονται σήμερα το 56% των παγκόσμιων ενεργητικών, έναντι 44% το 2005. Κατά το Εκόνομιστ, αυτή η αμερικανική χρηματοοικονομική ισχύς –της οποίας παράγοντες κάνουν ό,τι μπορούν για να αποσταθεροποιήσουν και την ευρωζώνη– προκαλεί ισχυρές κυκλικές διακυμάνσεις, που υποβάλλουν σε σκληρές δοκιμασίες πολλές οικονομίες.

Τους τελευταίους μήνες, έτσι, η προοπτική μίας –έστω και ελάχιστης– ανόδου των αμερικανικών επιτοκίων απορρόφησε πολλά κεφάλαια από τις αναδυόμενες αγορές, σφυροκοπώντας τα συναλλάγματα και τις ισοτιμίες τους. Παράλληλα, οι αποφάσεις της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Fed) επηρεάζουν τα εξωχώρια δολλαριακά χρέη και τις σχετικές καταθέσεις, που ανέρχονται σε 9 τρισεκατομμύρια δολλάρια. Στον βαθμό δε που οι παγκόσμιες ροές κεφαλαίων ως παράγοντας δημιουργίας εισοδημάτων ανατρέπουν τις παραδοσιακές οικονομικές σχέσεις, με τις ανάλογες κοινωνικές επιπτώσεις, η χρηματοοικονομική υπεροχή των ΗΠΑ γίνεται εκ των πραγμάτων αποσταθεροποιητικός φορέας.

Στην ουσία η εξέλιξη αυτή ενισχύει –με αφετηρία τις ΗΠΑ, σε παγκόσμιο επίπεδο πλέον– τον αποκαλούμενο από τους καθηγητές Ρίτσαρντ Νίλσεν και Τζ.Λόουελ «επενδυτικό καπιταλισμό», ο οποίος αποτελεί και κυρίαρχη αντίληψη στους κόλπους των μεγάλων επιχειρήσεων. Όταν τα κέρδη των τελευταίων σε ποσοστό πάνω από 60% προέρχονται από χρηματοοικονομικές δραστηριότητες και όχι από την πραγματική οικονομία, τότε κάτι αλλάζει βαθειά σε αυτή την ίδια την φύση της οικονομικής δραστηριότητας.

Μία άλλη διάσταση του επενδυτικού καπιταλισμού είναι η ευκολία που τον διακρίνει στο να δημιουργεί φούσκες με αφετηρία το αμερικανικό νόμισμα. Υπενθυμίζουμε στο σημείο αυτό ότι, παρά την κρίση των subprimes στις ΗΠΑ, όπως επισημαίνει και ο γνωστός οικονομολόγος Νουριέλ Ρουμπίνι, από τον Μάρτιο του 2009 μία σειρά επικίνδυνων παγκόσμιων περιουσιακών στοιχείων ακολούθησαν μια εντυπωσιακή ανοδική πορεία. Τα χρηματιστήρια ανέκαμψαν στις ΗΠΑ. Οι τιμές της ενέργειας και των εμπορευμάτων άρχισαν να ξανανεβαίνουν. Οι μετοχές, τα ομόλογα και τα νομίσματα σε αναδυόμενες αγορές εκτοξεύθηκαν. Καθώς ανακτούν την όρεξή τους για κίνδυνο, οι επενδυτές απομακρύνονται από τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα και το δολλάριο, το οποίο έχει στείλει τις αποδόσεις των ομολόγων ελαφρά προς τα επάνω και την αξία του δολλαρίου ελαφρά προς τα κάτω.

Παρότι η ανάκαμψη στις τιμές των περιουσιακών στοιχείων καθοδηγείται εν μέρει από ευνοϊκότερα θεμελιώδη οικονομικά και χρηματοοικονομικά μεγέθη, οι τιμές εκτοξεύθηκαν υπερβολικά ψηλά υπερβολικά γρήγορα. Γιατί; Ο πιο προφανής λόγος είναι ότι οι κεντρικές τράπεζες των ανεπτυγμένων οικονομιών επιστράτευσαν υπερβολικά χαμηλά επιτόκια και ποσοτική διευκόλυνση προκειμένου να δημιουργήσουν ένα «τείχος ρευστότητας», το οποίο κατάφερε να υποσκελίσει το «τείχος ανησυχίας» που είχε μείνει μετά την κρίση. Και αυτό βοηθάει να τροφοδοτείται ένα εντυπωσιακό ράλι τιμών σε επικίνδυνα περιουσιακά στοιχεία.

Pages: 1 2

You may also like...