Γιώργου Πρεβελάκη, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΤΟ ΠΙΟ ΚΡΙΣΙΜΟ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΜΑ

prevelakis edu

Η ετήσια «Εβδομάδα του ΟΟΣΑ» που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, την Υπουργική Σύνοδο και το Forum, στο οποίο πολιτικοί, επιστήμονες και επαγγελματίες καλούνται να διατυπώσουν σκέψεις και απόψεις σε ζωτικά θέματα, όπως η παιδεία, η οικονομία, η χωροταξία, το περιβάλλον και η δημόσια διοίκηση.

Από όλη αυτή την πηγή γνώσης και επαφής με τους διεθνείς προβληματισμούς, για την Ελλάδα ηχούν περισσότερο σημαντικές οι διαπιστώσεις για την οικονομία της Ευρώπης. Ο ΟΟΣΑ θεωρεί ότι η αρχή της εξόδου από την κρίση είναι μεν πραγματική, αλλά υποτονική και εύθραυστη. Ταυτοχρόνως, αναζητεί πολιτικές, επαρκείς και κατάλληλες, οι οποίες θα μπορούσαν να την σταθεροποιήσουν και να την ενισχύσουν. Καταλήγει ότι οι ευρωπαϊκές χώρες –και ιδιαίτερα οι χώρες της περιφέρειας, όπως η Ελλάδα– προχώρησαν σημαντικά σε μεταρρυθμίσεις ως προς την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών και την προσαρμογή της εργασιακής αμοιβής στις συνθήκες του διεθνούς ανταγωνισμού. Επομένως, δεν υπάρχουν πλέον μεγάλα περιθώρια βελτίωσης στους τομείς αυτούς.

Κατά τον ΟΟΣΑ, έφθασε η ώρα για «δομικές μεταρρυθμίσεις». Ο όρος αυτός επιδέχεται πολλαπλές ερμηνείες. Ανάλογα με το τί θεωρείται ως πηγή των προβλημάτων, κατηγοριοποιούνται ως «δομικές» και οι αναγκαίες αλλαγές. Πέρα από την ποικιλία των απόψεων και των προτάσεων, σε μία κατεύθυνση συγκλίνουν όλοι: στον σημερινό και αυριανό κόσμο η σημαντικότερη επένδυση ανάγεται στο εκπαιδευτικό σύστημα. Μόνον η εκπαίδευση αντιμετωπίζει την διπλή απειλή της εκτεταμένης ανεργίας και των αυξανόμενων ανισοτήτων. Για τον λόγο αυτόν, ο ΟΟΣΑ έχει δώσει ιδιαίτερη έμφαση στα προγράμματα στον εκπαιδευτικό τομέα.

Οι πρόσφατες διεθνείς συγκρίσεις του Economist, οι οποίες στηρίχθηκαν εν πολλοίς στα αποτελέσματα του προγράμματος PISA (Programme for International Student Assessment) του ΟΟΣΑ, δημοσιεύτηκαν πρόσφατα και στον ελληνικό Τύπο. Στην Ευρώπη των 28, η Ελλάδα κατετάγη τελευταία!

Η ελληνική εκπαιδευτική παρακμή συμπληρώνει την δημογραφική, διαγράφοντας ζοφερό το μέλλον ενός λαού ο οποίος, κατά τραγική ειρωνεία, διαθέτει εξαιρετικά συγκριτικά πλεονεκτήματα: πολιτισμική φήμη, πολιτισμική και φυσική κληρονομία, διεθνή δικτύωση, γεωγραφική θέση• δηλαδή, όλα όσα διαδραματίζουν αύξοντα ρόλο στον αναδυόμενο νέο κόσμο.

Η αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων αυτών προσκρούει, ως γνωστόν, στην αντίσταση των επί μέρους συμφερόντων. Πολλά από αυτά τα εμπόδια τα οποία έδειχναν ανυπέρβλητα πριν από την κρίση, ξεπερνιούνται• ή διαγράφεται η αντιμετώπισή τους στο εγγύς μέλλον. Δημόσιοι υπάλληλοι, φαρμακοποιοί, μεταφορείς και πλείστοι άλλοι επαγγελματίες και επιχειρηματίες θα υποκύψουν, αργά ή γρήγορα, στην ανάγκη να οικοδομηθεί μια ανοικτή ανταγωνιστική οικονομία –έστω και υπό τις έξωθεν πιέσεις. Όμως, πώς θα αντιμετωπιστεί η βαθειά ριζωμένη εκπαιδευτική διαπλοκή, η οποία, χρόνια τώρα, δηλητηριάζει συστηματικά και διαβρωτικά τον εθνικό κορμό; Πώς θα αναχαιτισθεί η εξαφάνιση όλων όσα μάθαμε ως την πεμπτουσία της εθνικής ιστορικής μας παρουσίας; Πώς θα αναστραφεί μία πορεία η οποία ακύρωσε το μέγιστο ελληνικό συγκριτικό πλεονέκτημα, το υψηλό εκπαιδευτικό επίπεδο –ακριβώς την στιγμή κατά την οποία οι διεθνείς εξελίξεις το αναδεικνύουν σε καθοριστικό;

Αντίθετα με τις άλλες αλλαγές, την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση δεν θα την προκαλέσουν οι ξένες πιέσεις και εποπτείες. Όπως είναι φυσικό, πολύ ολίγον ενδιαφέρει ο ξένος παράγων για τις μακροπρόθεσμες εθνικές μας προοπτικές. Μέσα στην ελληνική κοινωνία, από την άλλη, δεν μοιάζει να υπάρχει η απαιτούμενη κρίσιμη μάζα, ώστε να διαμορφωθεί μία ισχυρή συμμαχία ανατροπής. Η λύση στο πρόβλημα δεν μπορεί να προέλθει από τις ευκαιριακές μεταρρυθμίσεις, μερικές άλλωστε και αμιγώς ζημιογόνες, οι οποίες επιχειρήθηκαν από την Μεταπολίτευση και μετά. Εξάλλου, αποδείχθηκε de facto ότι το υφιστάμενο σύστημα απορροφά, διαστρεβλώνει, αλλοιώνει και, τελικά, εξουδετερώνει και τις όποιες υγιείς προσπάθειες.

Ένας ισχυρός κλονισμός, κατά πολύ ισχυρότερος από την τρέχουσα οικονομική κρίση, μπορεί, ενδεχομένως, να δημιουργήσει τις συνθήκες για την απαραίτητη ρήξη. Εκτός αν οι σημερινοί και αυριανοί άνεργοι, υπο-απασχολούμενοι και υπο-αμειβόμενοι, δηλαδή οι χαμένες γενιές της Μεταπολίτευσης, εξεγερθούν για χάρη των παιδιών τους, ώστε να διαρραγεί το απόστημα και να τεθεί το εκπαιδευτικό ζήτημα σε ριζικά νέες και υγιείς βάσεις.

Pages: 1 2

You may also like...