Γ. Μαρίνος, Δημοσιογραφία και ηθική

Ήδη είμαι βέβαιος ότι προβληματίζω το ακροατήριο, το οποίο γνωρίζει ότι αυτή η αδέσμευτη δημοσιογραφία δεν είναι το είδος που κυριαρχεί. Θα αποτολμήσω να είμαι πιο συγκεκριμένος. Πόσο είναι ηθικό και δεοντολογικό να βγαίνει δημοσιογράφος σε ραδιόφωνο και τηλεόραση και να υποστηρίζει ως ενημερωτής της κοινής γνώμης την αθωότητα διωκόμενου για κακούργημα μεγαλοεπιχειρηματία του οποίου είναι έμμισθος συνεργάτης; Ή πόσο αντικειμενικά ή δεοντολογικά πληροφορούσε ή σχολίαζε διακεκριμένος δημοσιογράφος σε κομματική εφημερίδα από την οποία απολύθηκε επειδή τόλμησε να διατυπώσει κάποια άποψη διαφορετική από την κομματική γραμμή την οποία υπηρετεί η εφημερίδα του;

Και τί είδους ηθική υπηρετούν οι δημοσιογράφοι στην Βόρεια Κορέα, τη Μιανμάρ, ή την Κούβα όταν επιτρέπεται να γράφουν και να λένε μόνο ό,τι υπαγορεύει ή συμφέρει την κρατική και μονοκομματική εξουσία, αλλιώς τους εξαφανίζουν;

Μια αξιοπρόσεκτη απάντηση για τη σχέση ηθικής και δημοσιογραφίας μπορεί να θεωρηθούν τα πορίσματα παλαιάς έρευνας που διεξήγαγε το 1999 η γνωστή εταιρεία δημοσκοπήσεων VPRC για λογαριασμό του περιοδικού «Μέτρο» για το ποιόν και την αξιοπιστία των μέσων ενημέρωσης και των δημοσιογράφων. «Με ερωτώμενους 239 δημοσιογράφους, προέκυψε ότι εμείς οι ίδιοι αυτοχαρακτηριζόμαστε για υπερβολή, αλαζονεία, υποτέλεια, κυνισμό, ανευθυνότητα και διαφθορά».

Δικαίως θα εξεγερθείτε όσοι εκ του ακροατηρίου είσθε δημοσιογράφοι, καθώς το πρότυπο ενός άξιου δημοσιογράφου είναι η αντικειμενική και αμερόληπτη πληροφόρηση, που υποτίθεται ότι υπηρετούμε. Πρόκειται για υπερβολή αν όχι ζωτικό ψεύδος. Πράγμα που αποδεικνύεται αν διαβάσεις την ίδια μέρα όλες τις εφημερίδες και ακούσεις όλα τα ραδιοφωνικά τηλεοπτικά δίκτυα. Τότε διαπιστώνεις ότι συχνά προβάλλονται σχεδόν τόσες εκδοχές για το ίδιο γεγονός όσα και τα μέσα και οι περιγράφοντες δημοσιογράφοι και οι τιτλοφορούντες αρχισυντάκτες, αφού πίσω από την ενημέρωση λειτουργεί η επιδίωξη του ΜΜΕ να επηρεάσει και να χειραγωγήσει τον αναγνώστη ή τον ακροατή.

Καθώς μπορεί να αμφισβητηθεί η αξιοπιστία των όσων σας είπα ή υπαινίχθηκα θα κάνω πολύ πιο συγκεκριμένη την προσέγγισή μου στο θέμα της ομιλίας με βάση την ηθική που υπηρέτησα κατά την πολύχρονη δημοσιογραφική μου πορεία

*

Στο ξεκίνημά μου παρασύρθηκα κι εγώ από την πρακτική της πολυπραγμοσύνης πάρα πολλών από τους παλαιότερους συναδέλφους. Πέρα από τις θέσεις όπου υπηρετούσα στον ΔΟΛ καθώς οι μισθοί τότε ήταν πολύ χαμηλοί (και ξαναέγιναν τώρα) δέχθηκα να προσφέρω δημοσιογραφικές μου υπηρεσίες και στην ΑΤΕ ως σύμβουλος Τύπου. Και ξαφνικά αντιμετώπισα το εξής δίλημμα. Πώς θα μπορούσα, ως όφειλα, να αποκαλύψω την σε βάρος του εθνικού συμφέροντος πολιτική στον τομέα των λιπασμάτων, που ακολουθούσε η τότε διοίκηση της Αγροτικής Τράπεζας; Αν δεν έγραφα την αλήθεια στον «Οικονομικό Ταχυδρόμο» και δεν ασκούσα κριτική ως όφειλα θα πρόδιδα την δημοσιογραφική δεοντολογία. Αν έγραφα την αλήθεια θα έπληττα τα συμφέροντα της κρατικής Τράπεζας, της οποίας ήμουν συνεργάτης. Έτσι κατέληξα στο αναπόφευκτο συμπέρασμα ότι ελεύθερη και αντικειμενική δημοσιογραφία δεν νοείται, όταν ταυτόχρονα υπηρετείς εκτός της τέταρτης και άλλες εξουσίες, ιδίως την κρατική. Γιατί έτσι θα πρέπει να προβαίνεις σε διαρκείς συμβιβασμούς με τη συνείδησή σου, άρα να προδίδεις την δημοσιογραφική σου αποστολή. Έτσι, παραιτήθηκα από όλες τις παράλληλες συνεργασίες και θέσεις που είχα, αισθάνθηκα ελεύθερος και έκτοτε έγραφα χωρίς αναστολές, αδιαφορώντας αν ενοχλώ ή όχι τις διάφορες εξουσίες. Αυτό φυσικά προϋποθέτει να έχεις και τον ιδανικό εκδότη, που σου το επιτρέπει. Εγώ ευτύχησα να έχω τον Χρήστο Λαμπράκη.

Αντιδεοντολογική θεωρώ και την ένταξη σε κόμματα και κομματικά όργανα. Πώς μπορεί να είσαι ελεύθερος και αντικειμενικός στη δημοσιογραφική σου αποστολή, όταν η κομματική ταυτότητά σου επιβάλλει να γράφεις μόνο ό,τι συμφέρει το κόμμα και να αποκρύπτεις ό,τι το βλάπτει;

Δυστυχώς πρόβλημα ανέκυψε και υφίσταται ήδη και από το γεγονός ότι η έκδοση των περισσότερων εφημερίδων και η λειτουργία ραδιοτηλεοπτικών σταθμών περιήλθε σε επιχειρηματίες που έχουν διαφορετικά και συχνά τεράστια συμφέροντα πέραν της εκδοτικής τους δραστηριότητας (βιομήχανοι, τραπεζίτες, εργολάβοι δημοσίων έργων, εφοπλιστές, ιδιοκτήτες ποδοσφαιρικών ομάδων, κ.α.). Αυτοί συχνά χρησιμοποιούν τα ΜΜΕ τους για να εξυπηρετούν αυτά τα διαφορετικά συμφέροντα.

Pages: 1 2 3 4

You may also like...