Παν. Δρακόπουλος

Για να ξαναδώσουμε την Ευρώπη στους Ευρωπαίους

ffathers1. Δεν είναι η πρώτη κρίση της Ευρώπης

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έφθασε σήμερα σε οριακό σημείο της ύπαρξής της. Δεν είναι μοναδικό το γεγονός. Την πρώτη φορά η Ευρώπη απειλήθηκε με θάνατο από ασφυξία, όταν απέτυχε παταγωδώς το σχέδιο για τη δημιουργία ευρωπαϊκής αμυντικής δύναμης ανεξάρτητης από το ΝΑΤΟ, ικανής να υπερασπίσει τα καθαρώς ευρωπαϊκά γεωπολιτικά συμφέροντα. Η συνέχιση του ρωσικού εθνικισμού και μετά τον θάνατο του Στάλιν, όπως και η επιστροφή του Ντε Γκώλ στην εξουσία το 1959, ενίσχυσαν τις δυνάμεις του εθνικισμού στα δεξιά και αριστερά του πολιτικού φάσματος. Αυτές οι πολιτικές συνθήκες στάθηκαν κορυφαίο σημείο αντίδρασης στα σχέδια για την ένωση της Ευρώπης. Πέρασαν χρόνια ουσιαστικής αμηχανίας, και όλοι μιλούσαν για το τέλος του οράματος μιας ευρωπαϊκής ένωσης. Έγιναν πολλές προσπάθειες επανεκκίνησης του μηχανισμού ενοποίησης, τελικά όμως μόνον το 1986 κατορθώθηκε η υπογραφή της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης, που έβαλε τέλος στη μεγάλη και δυσοίωνη 30ετή κρίση.

2. Η κρίση της Ευρώπης δεν είναι απλά η κρίση του ευρώ

Στις μέρες μας βλέπουμε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται και πάλι σε κρίση ύπαρξης, βλέπουμε ότι και πάλι βρισκόμαστε μπροστά στα ερωτήματα αν είναι δυνατή η ένωση και ποιος ο λόγος της. Τα ΜΜΕ έντυπης και ψηφιακής εποχής, στην Ευρώπη και τον κόσμον όλο, θεωρούν ότι το κεντρικό ζήτημα πάνω στο οποίο κρίνεται τώρα η μοίρα της Ευρώπης είναι η τύχη του ευρώ. Δεν πρόκειται για ομαδικό λάθος: η τύχη του ευρώ θα κρίνει το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά θα ήταν μέγα λάθος να πιστέψουμε ότι το πρόβλημα της Ευρώπης είναι τα δάνεια κι οι αγορές, θα ήταν ιστορικά δραματικό λάθος να νομίσουμε ότι το πρόβλημα της Ευρώπης θα μας το λύσουν τραπεζίτες.

Η οικονομική κρίση έχει ασφαλώς τα χαρακτηριστικά μιας κρίσης του ευρώ, αλλά τα πράγματα δεν αρχίζουν και δεν τελειώνουν με το ενιαίο νόμισμα. Το μέλλον της ΕΕ εξαρτάται ασφαλώς από την τύχη του ευρώ, αλλά ακόμη και μια πολιτική άμεση και ισχυρή που θα οδηγούσε σε παύση των πιέσεων της αγοράς και σε δημοσιονομική πειθαρχία, δεν θα έλυνε την κρίση της ΕΕ. Κι αν ως διά μαγείας όλες οι ορθές αποφάσεις παρθούν, ακόμη κι αν οι οικονομίες πάψουν εν μια νυκτί να αντιμετωπίζουν τη χρεωκοπία, η κρίση της Ευρώπης θα συνεχίσει να γκρεμίζει και να διαλύει. Θα ήταν σωστό να πούμε ότι τότε ακριβώς η αληθινή φύση της ευρωπαϊκής κρίσης θα δείξει το εφιαλτικό πρόσωπό της σε όλη του την έκταση. Γι αυτό θα πρέπει να τολμήσουμε, να δούμε από τώρα τη νόσο που απειλεί το ευρωπαϊκό οικοδόμημα.

Πρέπει να δούμε και να πούμε την αλήθεια για την κρίση της Ευρώπης. Αυτό είναι καθήκον για κάθε Ευρωπαίο, πολλώ μάλλον για κάθε ευρωπαϊστή. Χωρίς να έχουμε μεσσιανικό σύνδρομο, θα πρέπει να προσπαθήσουμε -ο καθένας με τις δυνάμεις του- να αντισταθούμε στη διάλυση της Ενωμένης Ευρώπης. Δεν έχει σημασία πόσο θα επηρεάσει η φωνή μας. Σημασία έχει ότι πάντως δεν πρέπει να κυριαρχήσει η σιωπή μας.

3. Τι είναι το ευρώ;

Το ευρώ δεν δημιουργήθηκε για να είναι το νόμισμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον τρόπο που ήταν η δραχμή για την Ελλάδα ή το μάρκο για τη Γερμανία. Δεν δημιουργήθηκε, δηλαδή, για να είναι το εθνικό νόμισμα μιας χώρας. Για να έχουμε εθνικό νόμισμα πρέπει να έχουμε ενιαίο κράτος. Αλλά το ευρώ δημιουργήθηκε χωρίς να υπάρχει ενιαίο κράτος, χωρίς ενιαία δημοσιονομική πολιτική, ενιαία φορολόγηση κ.τ.ό. Το ευρώ φιλοδόξησε να είναι αυτό ακριβώς που δείχνει κάθε χαρτονόμισμά του: γέφυρα ανάμεσα στους λαούς, γέφυρα μετάβασης από το απέναντι στο μαζί.

Μιλώντας στο Καθολικό Πανεπιστήμιο των Παρισίων στις 24 Νοεμβρίου 2011, ο Ζακ Ντελόρ, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που εισήγαγε το ευρώ, εξήγησε ότι ήταν πλήρως αντιληπτό πως το πέρασμα από την Κοινή Αγορά στο Κοινό Νόμισμα ήταν ένα πελώριο άλμα. Εκτιμήθηκε ότι το Κοινό Νόμισμα θα οδηγούσε σε μιαν υπέρβαση της εθνικής κυριαρχίας κάθε μέλους. Το ευρώ ήταν όχι μόνο μια νομισματική πρόκληση αλλά μια κλήση κάθε χώρας μέλους να αναπτύξει ταχύτατα πνεύμα συνεργασίας με όλες τις άλλες χώρες. Το ευρώ είχε λοιπόν από της γενέσεώς του μια διάσταση πνευματική. «Δυστυχώς», επισήμανε ο Ντελόρ, «οι κυβερνήσεις δεν είδαν καθόλου ότι η αποδοχή του ευρώ σήμαινε μια ηθική ευθύνη που οδηγούσε σε μια πολιτική ευθύνη: το να σκέπτεσαι τον άλλον». Ακολούθησε, συνέχισε, μια κακοφωνία, μια στάση των πολιτικών ηγεσιών κάθε χώρας απαράδεκτη, σαν να μην είχαν ευθύνη για το ευρώ αλλά για τη χώρα τους μόνο, η οποία γέμισε τους Ευρωπαίους με ανησυχία και με κυνισμό.

Pages: 1 2 3

You may also like...