Γιάννης Τσαρούχης, Ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση

Εκδόσεις Άγρα, Αθήνα, 2000. Αποσπάσματα

tsarouxisΓια να καταλάβει κανείς τη δουλειά μου, πρέπει να καταλάβει πρώτα απ’ όλα ότι είμαι ερευνητής με μεγάλη περιέργεια που ενθουσιάζεται κάθε τόσο απ’ τις ανακαλύψεις του για μια στιγμή και ύστερα απογοητευμένος ψάχνει αλλού.

Θα ρωτήσει κανείς, τι ψάχνω. Από μικρό παιδί ήθελα να μάθω τι είναι η ζωγραφική που τόσο με τραβούσε. Πώς γίνεται, και πώς τη μαθαίνει κανείς.

Για να μάθω τα μυστικά της έχασα την πρωταρχική έλξη που ασκούσε επάνω μου, για να δημιουργήσω αρχίζοντας από το μηδέν μια νέα έλξη γι’αυτή.

Ήμουν και έμεινα ένας ερευνητής και ένας μαθητής, νομίζω όχι πάντα πολύ επιμελής.

Ένα άλλο πράγμα που έψαξα με πάθος να γνωρίσω ήταν η Ελλάδα• με έρωτα ή με κυνισμό και με πολλή καχυποψία έψαξα για να μάθω τι σημαίνει αυτό το φημισμένο όνομα. Υπήρξα γενικά η κακή πίστη μιας φτηνής πατριδοκαπηλείας και ενός τεχνητού εθνικισμού. Κατάλαβα πως η Ελλάς είναι περίπου σαν κάτι παλιά έργα ζωγραφικής που οι πονηροί έμποροι της βάζουν μια ψεύτικη υπογραφή ενός κατώτερου ζωγράφου απ’ αυτόν που τη ζωγράφισε. Μια παραβολή είναι αυτό. Η Ελλάς είναι αυτό. Η Ελλάς είναι εκείνο. Προσπάθησα να την αφήσω να μιλήσει μόνη της, για να μάθω την αλήθεια.

Δάσκαλοί μου ήταν ο Παρθένης, ο Κόντογλου, ο Πικιώνης• δάσκαλοι υπό την ευρύτερη σημασία ο Παπαδιαμάντης, ο Σολωμός και ο Κάλβος, ο Χαλεπάς και ο Καβάφης.

Όλοι αυτοί ήταν πληροφοριοδότες παρά τη μεγάλη τους δόξα, ισάξιοι των ανωνύμων και ταπεινών που μου έμαθαν τα πιο πολλά.

Φυσικό είναι να ρωτήσει κανείς τι θα πει γνώση, τι θα πει αλήθεια.

Μη μπορώντας ν’ απαντήσω αλλιώς λέγω ότι αυτές οι δύο λέξεις είναι όπως τις καταλαβαίνει όλος ο κόσμος. Ναι, όλος ο κόσμος και όχι ο καθένας όπως του καπνίσει. Κάποτε άκουσα τη λέξη Ελληνικότητα την οποία προσπάθησα να καταλάβω• δεν μου άρεσε πολύ. Όλοι οι άξιοι Έλληνες ήδη από τον 18ο αιώνα προσπαθούν να μπολιαστούν με τον δυτικό πολιτισμό, για να τον αφομοιώσουν και να τον γονιμοποιήσουν. Μιλάω για τους μεγάλους Έλληνες και όχι τα ανθρωπάκια που σαν τον πονηρό δούλο του Ευαγγελίου περιορίστηκαν στο να είναι « εφάμιλλοι των Ευρωπαϊκών», νομίζοντας πως έτσι θα έχουν ήσυχο το κεφάλι τους και δεν θα τους κατηγορήσει κανένας. Όπου και να ‘ναι το κέντρο του πολιτισμού, ενα είναι το καθήκον μας, να κρίνουμε και να προσφέρουμε• χωρίς κριτική όμως κάθε προσφορά είναι άκυρη.

Ο Δημήτρης Γαλάνης είπε κάποτε πως όταν οι Έλληνες θέλουν να πολεμήσουν την ευρωπαϊκή τέχνη μιμούνται τον Πικάσο και τον Ματίς για να έχουν ελληνικότητα. Σ’ αυτήν την κυνική και δημοσιογραφική κάπως σκέψη υπάρχει μια δόση αλήθειας αλλά παραλείπεται το κυριότερο. Μια μίμηση είναι ο καλύτερος τρόπος να δείξεις ποιος είσαι αληθινά. Οι πολύ μεγάλες «πρωτοτυπίες » οφείλονται σε μίμηση αγνώστων και ασημάντων προτύπων. […]

Αληθώς ειπείν, η ιστορία μου είναι η ιστορία μιας κατσαρίδας που έπεσε ανάσκελα στο μπάνιο. Εκεί σκέφτηκε ότι υπάρχουν κι άλλοι χώροι εκτός από το μπάνιο, κι άρχισε να προσπαθεί να μεταχειριστεί τα πόδια της. Η προσπάθειά της ήταν τόσο επίμονη που μαζεύτηκε κόσμος πολύς για να ιδεί αν θα τα καταφέρει. Κατάφερα να χρησιμοποιήσω ξανά τα πόδια μου, αλλά συχνά είχα την εντύπωση πως τα πουλιά κλαίνε γιατί ζούνε κι ο ήλιος ήταν μια φωτιά, που Κύριος οίδε ποιά μεγάλη δύναμη του απαγορεύει να μας κάψει, σκεπτόμενος συχνά ότι αν σταθώ στα πόδια μου, ήτοι αν ισορροπήσω, αυτό θα σήμαινε πως βρέθηκε ο ιός μιας αρρώστιας.

You may also like...