Jean A. Pirlot, Χάγη

Οι Αμερικανοί συμμερίζονται κατά κάποιο τρόπο τις προβλέψεις του Στάλιν. Δεν αποκλείεται καθόλου το ενδεχόμενο να προκληθούν αναταραχές οικονομικής φύσεως, που είναι προτιμότερο να προκληθούν με συντονισμένη δράση και κοινά προγραμματισμένη προσπάθεια ανασυγκρότησης. Και αυτό επιβάλλεται πιο επιτακτικά από το γεγονός ότι η φτώχεια και η αθλιότητα που επικρατούν ακόμη σε πολλές χώρες, έχουν σοβαρές και δυσμενείς πολιτικές συνέπειες. Η συμμετοχή των κομμουνιστικών κομμάτων σε πολλές κυβερνήσεις είχε χαιρετισθεί στην αρχή ως ένδειξη εθνικής συμφιλίωσης, αλλά με την πάροδο του χρόνου και ύστερα από όσα συμβαίνουν στην Ανατολική Ευρώπη, η σύμπραξη αυτή αρχίζει να παίρνει τη μορφή σοβαρής απειλής.

Η αμερικανική διπλωματία προσπαθεί τώρα να ανακτήσει το έδαφος που χάθηκε στη διάρκεια του πολέμου εξαιτίας του Φρανγκλίνου Ρούζβελτ. Ο προκάτοχος του Τρούμαν στο Λευκό Οίκο ακολούθησε πολιτική που είχε για μοναδικό στόχο το νικηφόρο τερματισμό του πολέμου. Ο Στάλιν έσπευσε να κάμει ακριβώς το αντίθετο: να εξυπηρετήσει, με την ευκαιρία του πολέμου, τις πολιτικές επιδιώξεις του. Ο Ρούζβελτ δυσφορούσε έντονα κάθε φορά που άκουγε να γίνεται λόγος για τα πολυάριθμα σχέδια της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Το ίδιο συνέβαινε και με το Στάλιν, που όμως οι αντιδράσεις του ήταν πολύ διαφορετικές. Ο Ρούζβελτ έλεγε ότι μετά τον πόλεμο θα υπάρξουν οι Ηνωμένες Πολιτείες από το ένα μέρος και η Σοβιετική Ένωση από το άλλο• τα υπόλοιπα ζητήματα θα είναι αμελητέα. Ο Στάλιν σκεπτόταν περίπου κατά τον ίδιο τρόπο, αλλά αναφορικά με τα «αμελητέα» έλεγε ότι «παρουσιάζουν ενδιαφέρον και αξίζει τον κόπο να μας απασχολήσουν».

Ανάμεσα στους ανθρώπους που αντιλήφθηκαν ότι η πάροδος του χρόνου απέβαινε σε βάρος ολόκληρου του δυτικού στρατοπέδου διακρίνεται ο Τζων Φόστερ Ντάλλες. Ειδικευμένος στα θέματα του διεθνούς δικαίου, είχε παρακολουθήσει από κοντά όλες τις αγωνιώδεις στιγμές που πέρασε η Ευρώπη κατά τα τελευταία πενήντα χρόνια. Άκουσε με προσοχή αυτούς που ήταν κήρυκες της ενότητάς της, συζήτησε τα επιχειρήματά τους, επισήμανε τις δυσκολίες και τα εμπόδια. Το 1947, όταν παρεμβαίνει στη σχετική συζήτηση, το κάνει με το κύρος του συμβούλου που εισακούεται από την Κυβέρνηση και το Κογκρέσο.

Τα επιχειρήματα που ανέπτυξε ο Ντάλλες, σε ομιλία του που έγινε στη μεγάλη αίθουσα του χορού του ξενοδοχείου Γουώλντορφ-Αστόρια στη Νέα Υόρκη, επικροτήθηκαν απόλυτα από το Στέιτ-Ντιπάρτμεντ. Χωρίς πολλά σχήματα λόγου, ο Ντάλλες εξηγεί στο ακροατήριό του πόσο μεγάλη είναι η σημασία που έχει για τα αμερικανικά συμφέροντα η ενοποίηση της Ευρώπης.

Ο γερουσιαστής Φούλμπραϊτ υιοθετεί κι αυτός την άποψη του Ντάλλες. Όταν όμως του ζητήθηκε να συνυπογράψει έκκληση που απευθυνόταν στους πολίτες των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και τους παρότρυνε να ταχθούν υπέρ των Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης, αρνήθηκε και δικαιολογήθηκε για τη τάση του στον Κουντενχόβε-Καλέργη, λέγοντας:

— Συντάσσομαι ανεπιφύλακτα με το περιεχόμενο της έκκλησης, πιστεύω όμως ότι οι γερουσιαστές έχουν την υποχρέωση να διακηρύσσουν τις πολιτικές πεποιθήσεις τους εντός της Γερουσίας και όχι εκτός αυτής.

Ο Κουντενχόβε επωφελείται τότε και ζητάει από το γερουσιαστή να υποβάλει στη Γερουσία πρόταση ψηφίσματος για την ενοποίηση της Ευρώπης.

Το αίτημά του εισακούστηκε. Το κείμενο που ψηφίσθηκε είναι υπόδειγμα λακωνικότητας και σαφήνειας: «Το Κογκρέσο εγκρίνει τη δημιουργία των Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης εντός του πλαισίου του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών». Σπάνια έχει σημειωθεί η ανεπιφύλακτη αποδοχή που εκδηλώθηκε τόσο στους πολιτικούς κύκλους όσο και στις εφημερίδες. Η βραχύλογη φράση παρουσιάζει ένα ελάττωμα: το ότι ψηφίσθηκε από το Καπιτόλιο, στην Ουάσιγκτον, αντί να προέρχεται από την πρωτοβουλία δέκα πέντε τουλάχιστο κοινοβουλίων, στην Ευρώπη.

* * *

Αυτή είναι η ατμόσφαιρα μέσα στην οποία πρόκειται να αρχίσουν οι εργασίες της Διασκέψεως της Χάγης. Όλα όσα ιστορήθηκαν εξηγούν γιατί είναι επιφυλακτικοί οι Αμερικανοί παρατηρητές και απουσιάζουν οι κομμουνιστές βουλευτές. Η Ανατολική Ευρώπη αντιπροσωπεύεται εδώ μόνο από «εμιγκρέδες», όπως είναι ο Πωλ ντε Άουερ, πρώην πρεσβευτής της Ουγγαρίας στο Παρίσι. Αλλά τα ζιζάνια δεν φυτρώνουν μόνο στην Ανατολή. Και στη Δύση, από την άλλη πλευρά των Πυρηναίων, δεν δείχνεται μεγαλύτερος σεβασμός στη δημοκρατία: ο Φράνκο στην Ισπανία, ο Σαλαζάρ στην Πορτογαλία είναι αναχρονιστικοί δικτάτορες, που χάρη στην επιτηδειότητά τους κατόρθωσαν να μην εμπλακούν στον πόλεμο και να αποφύγουν έτσι, αντίθετα από τον Χίτλερ και το Μουσολίνι, την κατάρρευση. Ο «φρανκισμός» και ο «σαλαζαρισμός», πρωτοξάδερφα του γερμανικού ναζισμού και του ιταλικού φασισμού, βαρύνονται με μια πρόσθετη αμαρτία: ότι επιζούν μέσα σε μια Ευρώπη που έχει χορτάσει από τις στρατιωτικές στολές και αηδιάσει από τις ανομίες της τυραννίας.

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19

You may also like...