Jean A. Pirlot, Χάγη

— Κάνεις λάθος, Ντάνκαν! Συ είχες τη φαεινή έμπνευση της Διασκέψεως. Δεν ξέχασα τη συζήτηση που κάναμε στο Μοντρέ• εγώ είχα προτείνει τότε να περιοριστούμε σε «έκκληση υπέρ της Ευρώπης» — για θυμίσου καλύτερα.

Αντί για απάντηση, ο Ντάνκαν Σάντυς κουνάει το κεφάλι με τα πυρόξανθα μαλλιά, αναγνωρίζοντας έτσι έμμεσα ότι δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα. Τώρα πια γνωρίζει καλά τον Ζόζεφ Ρέτινγκερ και ξέρει πόσο είναι τεχνίτης στην επιχειρηματολογία, με την οποία αναγκάζει τους άλλους να υιοθετήσουν τις πιο παράλογες ιδέες του.

* * *

Στις 19 Σεπτεμβρίου 1946, ο απόηχος της φωνής του Τσώρτσιλ είχε ξεπεράσει τους τοίχους της μεγάλης αίθουσας διαλέξεων στο

Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης. Το ακροατήριο είχε ενθουσιασθεί από τη ρητορική δεινότητα και τη σαφήνεια του ομιλητή. Όμως, η απαράμιλλη τέχνη του λόγου δεν μπορεί να συγκριθεί με το βαρυσήμαντο περιεχόμενο του μηνύματος που ακούγεται και κυκλοφορεί αμέσως, σχολιαζόμενο από στόμα σε στόμα: «Let Europe arise!» («Αφήστε την Ευρώπη να αναστηθεί»). Αυτός που κηρύσσει την ανάσταση της Ευρώπης δεν είναι κάποιος ονειροπόλος ουτοπιστής• είναι ο πιο πραγματιστής, ο πιο δοξασμένος σύγχρονος πολιτικός ηγέτης. Για να ρίχνεται με τέτοιο πάθος στον αγώνα, σημαίνει πως η επίθεση που εξαπολύει δεν μπορεί παρά να καταλήξει σε νίκη.

Η έξαρση του ομιλητή προκαλεί δέος και θαυμασμό: «Με ποιο τρόπο μπορεί να επιτευχθεί η έξοδος της Ευρώπης από τη δοκιμασία που πέρασε; Ιδού το πρόβλημα. Ορισμένα κράτη, ελάχιστα κατόρθωσαν να εξασφαλίσουν μια σχετική ευημερία, όμως οι περισσότερες περιοχές της Ευρώπης παρουσιάζουν δραματική εικόνα• εμφανίζουν μια μάζα ανθρώπινων υπάρξεων που τρέμουν, βασανίζονται, πεινούν, δυστυχούν και που μέσα από τα ερείπια των πόλεων και σπιτιών τους βλέπουν να διαγράφεται στον ορίζοντα μια καινούργια απειλή τυραννίας και τρόμου. Μεταξύ των νικητών επικρατεί ο αλαλαγμός των στείρων αγορεύσεων, μεταξύ των ηττημένων η βαθιά σιωπή της απελπισίας.

»Και όμως υπάρχει ένα φάρμακο, που αν αποφασιζόταν ομόφωνα και αβίαστα η χρησιμοποίησή του θα θεράπευε, ως εκ θαύματος, την κατάσταση• μέσα σε λίγα χρόνια, η Ευρώπη —ή έστω το μεγαλύτερο μέρος της— θα ήταν τόσο ελεύθερη και ευτυχισμένη, όσο είναι η Ελβετία σήμερα. Ποια είναι η πανάκεια που επικαλούμαι; Ιδού: η ευρωπαϊκή οικογένεια —ή έστω το μεγαλύτερο, κατά το δυνατόν τμήμα της— οφείλει να αναμορφωθεί και να ανασυνδέσει πάλι τους δεσμούς της, αλλά με τρόπο που θα της δώσει τη δυνατότητα να αναπτυχθεί μέσα σε περιβάλλον ειρήνης, ασφάλειας και ελευθερίας. Επιβάλλεται να δημιουργήσουμε κάτι• και αυτό το κάτι θα είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης».

Στο Μπουρσιβέλ, πάνω στις όχθες της λίμνης Λεμάν όπου συνέτασσε το λόγο του, ο Τσώρτσιλ είχε σταματήσει πρόσκαιρα το γράψιμο για να σκεφθεί. Η διακοπή δεν κράτησε πολύ και στη συνέχεια το λευκό χαρτί καλύφθηκε ορμητικά με το λεπτό γραφικό χαρακτήρα του:

«Το πρώτο βήμα που πρέπει να γίνει, για να ανασυγκροτηθεί η ευρωπαϊκή οικογένεια, είναι η συνεργασία Γαλλίας και Γερμανίας. Μόνο μ’ αυτόν τον τρόπο θα επιτύχει η Γαλλία ν’ αναλάβει πάλι την πνευματική καθοδήγηση της Ευρώπης».

Ο Τσώρτσιλ ρίχνει έτσι στην πλάστιγγα όλο το κύρος του «γέρου σοφού» που έχει αποκτήσει. Οι βαθιές πληγές της Ευρώπης ολόκληρης δεν έχουν ακόμη επουλωθεί. Μπορεί να γίνεται λόγος για γαλλογερμανική συμφιλίωση; Είναι ακόμη πολύ νωρίς για να επιτευχθεί, φρονούν πολλοί έμπειροι παρατηρητές.

Λίγο αργότερα, μπροστά στο καβαλέτο του, πιστεύοντας ότι θα ξεχάσει τις φροντίδες χάρη στα πινέλα του, ο Τσώρτσιλ θα ζωγραφίσει με αδρές γραμμές ένα αιωνόβιο δένδρο που δεσπόζει πάνω στο τοπίο. Συμβολίζει άραγε τον εαυτό του ο θαλερός πρεσβύτης;

* * *

Ο λόγος του Τσώρτσιλ που μεταδόθηκε από το ραδιόφωνο είχε μεγάλη απήχηση. Όμως δεν είναι μόνο η δική του φωνή που ακούγεται. Την ίδια μέρα σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων μια μικρή ομάδα από Ευρωπαίους φεντεραλιστές καταρτίζει ένα «πρόγραμμα». Με τον Ανρύ Μπρούγκμανς επικεφαλής, οι Ολλανδοί φεντεραλιστές αποτελούν την πλειοψηφία και είναι οι πιο δραστήριοι μέσα στην ομάδα, που έχει συνέλθει στο Χερστενστάιν• θέλουν μια διατύπωση σαφή και συμπυκνωμένη για το κοινό πρόγραμμα που πρόκειται να προτείνουν στις πολυάριθμες και σπαρμένες σε όλη την Ευρώπη φεντεραλιστικές ομάδες.

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19

You may also like...