Jean A. Pirlot, Βιέννη

Από το «ΕΥΡΩΠΗ: ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΕΛΠΙΔΑ», μετάφραση: Αχιλλέας Γεροκωστόπουλος. Εκδ. Ελληνική Ευρωεκδοτική, Αθήνα

kalergi1Οι έλικες του αεροπλάνου αναταράζουν τον αέρα με εκκωφαντικό θόρυβο, ακολουθεί ένα απότομο τράνταγμα και οι τροχοί έχουν ξεκολλήσει από το έδαφος.

Ζωσμένος στο κάθισμα του «Γιάνκη Κλίππερ», ο Ρίχαρντ Κουντενχόβε-Καλέργης σφίγγει ελαφρά το χέρι της γυναίκας του Ίντα, ύστερα σκύβει λίγο και χαμογελάει στην Έρικα, την κόρη τους.

Ο κόμης Κουντενχόβε δεν πετάει για πρώτη φορά πάνω από τον Ατλαντικό• όμως, η σημερινή πτήση είναι διαφορετική — τον οδηγεί στην εξορία. Άγνωστο για πόσο καιρό. Στη Λισαβόνα που χάνεται βαθμιαία στο βάθος του ορίζοντα, χιλιάδες άλλοι πρόσφυγες σχηματίζουν ουρές μπροστά στις πόρτες των προξενείων και των ταξιδιωτικών γραφείων. Δεν ενδιαφέρει αν τόπος του προορισμού είναι η Βραζιλία, η Βενεζουέλα, το Μεξικό ή ο Καναδάς. Εκείνο που έχει σημασία είναι το να παρεμβληθεί ανάμεσα στους φυγάδες και στις γερμανικές στρατιές ο απέραντος ωκεανός. Ορισμένοι πεισματάρηδες επιμένουν να φθάσουν στην Αγγλία, για να συνεχίσουν από εκεί τον αγώνα.

3 Αυγούστου 1940. Ο ήλιος σκορπάει γενναιόδωρα τις ακτίνες του σαν για να τονίσει πιο έντονα την αντίθεση ανάμεσα στη σκοτεινή μοίρα των ανθρώπων και στο φέγγος του ανέφελου ουρανού. Με σφιγμένα χείλη και το μέτωπο αυλακωμένο από ρυτίδες, ο Κουντενχόβε βυθίζεται σε σκέψεις. Είναι σε θέση, καλύτερα από κάθε άλλον, να κάμει το θλιβερό απολογισμό: τόσες χαμένες ευκαιρίες, τόσες αδικαιολόγητες δειλίες, τόσες ανέφελες επάρσεις. Εδώ και είκοσι χρόνια, αγωνίζεται επίμονα για μια Ευρώπη ενωμένη. Οι αρχηγοί κρατών, οι υπουργοί, οι νομομαθείς, οι διπλωμάτες, που προσπάθησε μάταια να προσεταιρισθεί, πορεύονται τώρα και αυτοί τους δρόμους της «εξόδου». Τι απέμεινε από τις διακηρύξεις τους για νομιμότητα και εθνική κυριαρχία; Η θύελλα, που ξέσπασε, έχει σαρώσει όλες αυτές τις αρχές για τις οποίες ήταν τόσο περήφανοι και τις οποίες προσπαθούσαν ζηλότυπα να προασπίσουν.

Τα πάντα πρέπει να ξαναρχίσουν από το μηδέν. Αλλά στο πρόσωπο του κόμη Κουντενχόβε δεν ζωγραφίζεται πικρία ή απογοήτευση. Αντίθετα, το βλέμμα του προδίδει θέληση και πίστη. Μόνο που στο βάθος της ψυχής του φωλιάζει μια βασανιστική ανησυχία. Φοβάται μήπως ο Χίτλερ μαζί με τους Μουσολίνι, Πεταίν και Φράνκο, εγκαταστήσει ένα «Ευρωπαϊκό Διευθυντήριο», που θα διέπεται από τις δικές τους απαράδεκτες αρχές.

Ασυναίσθητα ο κόμης αιχμαλωτίζεται από το μεγαλειώδες θέαμα που προσφέρουν τα σύννεφα, τα οποία αιωρούνται τώρα πάνω από τον Ατλαντικό. Το αεροπλάνο πετάει μαζί με τον ήλιο και έτσι παρατείνεται για τρεις ακόμη ώρες η μέρα. Μια μέρα βαθιάς περισυλλογής, μια έξοχη καλοκαιριάτικη μέρα που τη φωτίζουν χρυσαφιές, κόκκινες και γαλαζοπράσινες ανταύγειες.

Ποια θα είναι άραγε η υποδοχή που θα του κάμουν στις Ηνωμένες Πολιτείες; Δεν υπάρχει αμφιβολία πως εκεί ο Ρίχαρντ Κουντενχόβε εξακολουθεί να έχει πανίσχυρους φίλους. Το είχαν άλλωστε αντιληφθεί και οι αρμόδιοι του αμερικανικού γενικού προξενείου στη Λισαβόνα: η τηλεγραφική διαταγή για να θεωρηθούν τα διαβατήρια και στη συνέχεια η εντολή να κρατηθούν θέσεις στο αεροπλάνο είχαν υπογραφεί από τον ίδιο τον Κόερντελ Χωλλ, που ήταν τότε υπουργός των Εξωτερικών. Όμως δεν αποκλειόταν να είχαν μεσολαβήσει αλλαγές στο χρονικό διάστημα που μεσολάβησε από την τελευταία επίσκεψη.

Στα 1925, ο Κουντενχόβε είχε κάμει μια εκπληκτική διαπίστωση. Η αμερικανική κοινή γνώμη ήταν διχασμένη• υπήρχαν οι «απομονωτικοί» και οι «διεθνιστές». Οι πρώτοι ήταν αντίθετοι στη συμμετοχή των ΗΠΑ στην Κοινωνία των Εθνών, ενώ οι δεύτεροι αξίωναν την ενεργό παρουσία της χώρας τους σ’ αυτό το διεθνές βήμα της Γενεύης. Αλλά οι δύο παρατάξεις είχαν εκδηλώσει το ίδιο ζωηρό ενδιαφέρον για τη δημιουργία της «Πανευρώπης».

Ο γερουσιαστής Μπόρα, φανατικός «απομονωτικός», είχε δώσει τότε την εξήγηση του φαινομένου. «Δεν πρέπει να σας εκπλήσσει το γεγονός. Η ύπαρξη Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας θα μας απάλλασσε από την υποχρέωση να παρέμβουμε πάλι σ’ έναν καινούργιο δικό σας πόλεμο. Το πράγμα είναι απλό».

Κατά τον Κουντενχόβε, υπήρχαν και άλλοι λόγοι που δικαιολογούσαν τον ενθουσιασμό των Αμερικανών για τις Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης: το κοινό θεωρούσε ότι η σχετική κίνηση αποτελούσε «έμμεση αναγνώριση από τον παλιό κόσμο της σύνεσης που επιδείκνυε ο καινούργιος κόσμος» και η ερμηνεία αυτή κολάκευε τον αμερικανικό εγωισμό.

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22

You may also like...