Francois Mitterrand, Ένα καινούργιο νόημα σ’ αυτόν τον κόσμο

Ομιλία στην Ολλανδική Βουλή, Χάγη, 7 Φεβρουαρίου 1984.

kohl mitterrandΠριν από τριάντα έξη περίπου χρόνια, στις 7 και 8 Μαΐου 1948, μέσα σ’ αυτή την αίθουσα όπου έχω την τιμή να σας μιλώ τώρα, είδα να γεννιέται μια μεγάλη ιδέα. Λίγο μετά από έναν πόλεμο που είχε τελειώσει αφήνοντας την Ευρώπη να σφαδάζει χτυπημένη θανάσιμα, και τριάντα χρόνια μετά από έναν άλλο πόλεμο που είχε σκοτώσει τα νιάτα και την ελπίδα του 20ού αιώνα, οχτακόσιοι αντιπρόσωποι από είκοσι πέντε χώρες συγκεντρώθηκαν για να πραγματοποιήσουν, υπό την προεδρία του Ουίνστον Τσώρτσιλ, την Πρώτη Ευρωπαϊκή Σύνοδο.

Εκείνοι οι άνθρωποι, θλιμμένοι και χαροκαμένοι, βουτηγμένοι ακόμα στο αίμα και στο πένθος, ορκίσθηκαν να ξαναχτίσουν ή, καλύτερα, να δημιουργήσουν μαζί μια Ευρώπη Συμφιλιωμένη.

Ήμουν ένας από εκείνους. Κι έβλεπα τη ζωή να ξαναρχίζει μέσα απ’ την άνοιξη που μας συνέπαιρνε. Η συνάντηση του 1948 ήταν το πρώτο κεφάλαιο της κοινής μας ιστορίας. Ακολούθησαν τα άλλα μεγάλα στάδια: η δημιουργία του Συμβουλίου της Ευρώπης (1949), η διακήρυξη του Ρομπέρ Σουμάν στα 1950 που βρήκε την εφαρμογή της στην Ευρωπαϊκή Συνεργασία για τον Χάλυβα και τον Άνθρακα στα 1951, η υπογραφή της Συνθήκης της Ρώμης και η δημιουργία της Κοινής Αγοράς στα 1957.

Από τότε, η πορεία προς την ολοκλήρωση επιταχύνεται. Παρ’ όλα αυτά, η σύγκρουση των δύο αντίθετων τάσεων δεν σταμάτησε ποτέ: οι οπαδοί της ολοκλήρωσης πιστεύουν ότι «η Ευρώπη των λαών» πρέπει να ξεπεράσει το φράγμα των εθνικών κρατών και μάλιστα ορισμένοι επαγγέλλονται ένα ομοσπονδιακό σύστημα που θα συσπείρωνε τις «Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης».

Αντίθετα, οι άλλοι υποστηρίζουν ότι η «Ευρώπη των πατρίδων» δεν μπορεί να αγνοήσει τη βαρύτητα των εθνών, γι’ αυτό πρέπει να στρέφεται προς το πρότυπο μιας Συνομοσπονδίας, σεβόμενη την κυριαρχία των κρατών, τα οποία όμως θα μπορούσαν ίσως κάποτε να οργανωθούν σε μια ένωση ακαθόριστη και ασαφή ακόμα.

Στην ευρωπαϊκή διάσκεψη κορυφής που πραγματοποιήθηκε στη Χάγη την 1 και 2 Δεκεμβρίου του 1969, λήφθηκαν τρεις σημαντικές αποφάσεις: η καθιέρωση του θεσμού των ιδίων πόρων, η οικονομική και νομισματική ενοποίηση, και η διεύρυνση της Κοινότητας.

Σ’ εκείνη τη φάση της εξέλιξης της, η Ευρώπη βρισκόταν στο δρόμο της επιτυχίας: είχε γίνει η πρώτη εμπορική δύναμη στον κόσμο, είχε ανακτήσει τη θέση της ανάμεσα στα κέντρα αποφάσεως του πλανήτη και είχε αποδείξει ότι παρά τη Συμφωνία της Γιάλτας, υπήρχε και πορευόταν μ’ ένα δικό της τρόπο που την διαφοροποιούσε τόσο από τις ΗΠΑ όσο και από την Σοβιετική Ένωση.

Μη έχοντας όμως καθορίσει το πολιτικό της πρόγραμμα την περίοδο της ευημερίας, βρέθηκε απροετοίμαστη για να αντιμετωπίσει την πετρελαϊκή κρίση του 1973-1974, με αποτέλεσμα να επικρατήσει η αμφιβολία για την σκοπιμότητα της ύπαρξης της. Παρά τις πρωτοβουλίες που κατέληξαν στη γέννηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στην συγκρότηση του Ευρωκοινοβουλίου μετά από εκλογές στα κράτη-μέλη, στη διεύρυνση της Κοινής Αγοράς με την ένταξη της Μεγάλης Βρετανίας, της Ιρλανδίας, της Δανίας και της Ελλάδας, οι δυσκολίες που σ’ άλλες συνθήκες θα ‘πρεπε να ενισχύουν την κοινή θέληση, την εξασθένησαν σιγά σιγά.

Οι διαφωνίες των εμπειρογνωμόνων πολλαπλασιάζονταν. Η αποφασιστικότητα έδωσε τη θέση της στην αποθάρρυνση. Κάθε κυβέρνηση χρησιμοποιούσε την ενεργητικότητα της για την διασφάλιση των κεκτημένων της ή την διεκδίκηση μονομερών συμφερόντων και αναλωνόταν σε υπολογισμούς καθαρά αριθμητικούς.

Η Ευρώπη έμοιαζε μ’ ένα προμαχώνα που αφηνόταν στην εγκατάλειψη.

Η σύντομη και συνοπτική αυτή ιστορική αναδρομική αποδεικνύει ότι η παρούσα κατάσταση στην Κοινότητα δεν είναι τυχαία, αλλά απορρέει από μια αργή ψυχική παραίτηση.

Πώς μπορούμε, όμως, να διώξουμε την αμφισβήτηση; Από πού πρέπει να ξεκινήσουμε; Ποιο θα είναι το νέο σημείο αφετηρίας μας; Ποιες προοπτικές θα έχουμε; Τα ερωτήματα αυτά συνδέονται μεταξύ τους. Μόνο εάν τα θεωρήσουμε σύνολο και τα αντιμετωπίσουμε ενιαία θα μπορέσουμε να δώσουμε μια απάντηση. Οπωσδήποτε, κάθε συμφωνία προϋποθέτει αμοιβαίους συμβιβασμούς, θυσίες για όλους, αλλά η συμμετοχή και η κατανομή θα είναι, επιτέλους, δίκαια. Και αυτό είναι το πιο σημαντικό.

Pages: 1 2 3 4

You may also like...